 |
| văn miếu Bắc Ninh |
Bắc ninh thuộc vùng văn hoá Kinh Bắc xưa, nơi đây nổi tiếng về nhiều lĩnh vực đặc biệt là sự học thì ít nới có được. Người xưa đã có câu vè " Một giỏ ông Đồ, một bồ ông Cống, một đống ông Nghè, một bè Tiến sỹ, một bị Trạng nguyên, một thuyền Bảng Nhãn", cả nước có 18 khoa thi đại khoa kéo dài trong 845 năm ( 1075-1919) chọn được 2.991 tiến sĩ, thì Bắc Ninh đã có 645 người chiếm 1/4 tổng số. Trong đó số người đỗ tam khôi ( Trạng Nguyên) là 47 thì Bắc Ninh chiếm 17 người bằng 1/3 tổng số. Người đỗ thủ khoa của khoa thi đầu tiên dưới thời nhà Lý ( 1875) lại cũng chính là người Bắc Ninh , ông tên là Lê Văn Thịnh quê ở làng Đông Cứu huyện Gia Bình. Dân gian gọi ông là " Ông trạng khai khoa".
Tự hào về truyền thống hiếu học, trân trọng những bậc hiền tài đã có công với nước với dân, với quê hương, đồng thời đề cao, khuyến khích sự hiếu học của các thế hệ và giáo dục con cháu muôn đời sau. Văn miếu Bắc Ninh đã được lập lên.
Văn Miếu Bắc Ninh được khởi dựng từ thời Lê Sơ, ban đầu toạ lạc ở Sơn Phận Thị Cầu, tổng Đỗ Xá, huyện Võ Giàng, phủ Từ Sơn. Đến Năm 1893 Văn Miếu mới chuyển về vị trí hiện nay là núi Phúc Sơn, xã Đại Phúc ( Phường Đại Phúc, TP Bắc Ninh)
Kiến trúcVăn miếu Bắc Ninh rất hoàn chỉnh, nguy nga. Mấy chục gian nhà gồm tiền tế, hậu đường, bi đình, tả vu, hữu vu… đều làm bằng gỗ lim. Tại đây thờ Khổng Tử, tứ phối và 12 tấm bia lưu danh 677 vị tiến sĩ quê hương Kinh Bắc ( bao gồm cả Bắc Ninh, Bắc Giang và một số địa phương bây giờ thuộc huyện Gia Lâm, Đông Anh Hà Nội, Văn Lâm, Văn Giang thuộc Hưng Yên)
Giá trị nổi bật nhất của Văn Miếu Bắc Ninh là 15 tấm bia đá. 12 tấm " Kim bảng lưu phương" Bảng vàng lưu danh, chạm khắc lưỡng long chầu mặt trời rất tinh xảo trên trán bia. Một tấm nhỏ " 70x40" dựng năm 1896 ghi chép việc cung tiến ruộng đát của các quan viên Bắc Ninh, một bia dựng năm 1912 mang tên " Trùng tu Bắc Ninh li đình ký", ghi chép việc di dời Văn Miếu từ Thị Cầu về Phúc Sơn. Đặc biệt tấm bia này rộng tới gần 10m2 và dựng năm Bảo Đại thứ 3 ( 1928).
15 tấm bia đá trong Văn Miếu Bắc Ninh là 15 cuốn sử văn hoá - giáo dục vô cùng quý báu. Đây là những cứ liệu hết sức giá trị, ghi chép, lưu giữ về lịch sử của nhiều vấn đề thuộc thế hệ cha ông ta không chỉ ở riêng vùng Kinh Bắc mà cả ở phạm vi toàn quốc.
Văn Miếu Bắc Ninh là trung tâm nghiên cứu giáo dực truyền thống hiếu học của Bắc Ninh - Kinh Bắc, là niềm tự hào về một vùng quê văn hiến có bề dầy truyền thống sinh thành, nuôi dưỡng, cung cấp cho đất nước những vị hiền tài. Khách đến Văn Miếu Bắc Ninh sẽ có điều kiện hiểu biết sâu sắc hơn những giá trị truyền thống, văn hoá, giáo dục, nghệ thuật của con người xứ Kinh Bắc nói riêng và Việt Nam nói chung trong lịch sử cũng như hiện tại và tương lai.